महेश सिंह, लहान सिरहा– सप्तरीको रुपनी गाउँपालिका–१, रायपुरमा सञ्चालन गरिएको पोषण लेखाजोखा कार्यक्रममा एकै आमाबाट जन्मिएका तिम्ल्याहा बालबालिकाको पोषण अवस्था सामान्य पाइएको छ। गरिब, दलित तथा विपन्न समुदायका बालबालिका, गर्भवती र सुत्केरी महिलाको पोषण अवस्था पहिचान गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको कार्यक्रममा तिम्ल्याहा बालबालिकाको अवस्था सामान्य पाइनुले परिवारमा आशा जगाएको छ।
स्थानीय सरस्वती कुमारी रामका तीन सन्तानमध्ये दुई छोरा र एक छोरी तिम्ल्याहा हुन्। तीन वर्ष उमेरका बालबालिकाको पोषण लेखाजोखा गर्दा उनीहरूको अवस्था सामान्य पाइएको सम्बन्धित स्वास्थ्यकर्मीले जनाएका छन्। पोषणको दृष्टिले जोखिममा रहेका परिवारको पहिचान गरी समयमै आवश्यक परामर्श र उपचारको व्यवस्था मिलाउन कार्यक्रम प्रभावकारी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
केयर नेपालको आर्थिक सहयोग तथा स्थानीय सरकारको समन्वयमा राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ नेपालले सिरहाका छ र सप्तरीका दुई स्थानीय तहमा पोषण लेखाजोखा कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ। सप्तरीको रुपनी र अग्निसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकासहित लक्षित स्थानीय तहका गरिब, दलित तथा विपन्न बस्तीमा पुगेर बालबालिका, गर्भवती महिला र सुत्केरी महिलाको पोषण अवस्था परीक्षण गर्ने काम भइरहेको छ।
रुपनी गाउँपालिका–१, रायपुरमा समाचार तयार पार्दासम्म गरिएको पोषण लेखाजोखामा दुई जना बालबालिकामा शीघ्र कडा कुपोषण ( SAM ) र पाँच जनामा मध्यम शीघ्र कुपोषण (MAM) भेटिएको छ। त्यस्तै, नौ जना गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको पोषण अवस्था पनि जाँच गरिएको छ। यस अवधिमा पोषण लेखाजोखा गरिएका लाभग्राहीको कुल संख्या भने उपलब्ध विवरणमा खुलाइएको छैन।
शीघ्र कुपोषण देखिएका बालबालिकामध्ये रिजन ठाकुर १८ महिनाका छन् भने ऋषिका सदा सात वर्षकी छन्। उनीहरूमा कुपोषण पहिचान भएपछि आवश्यक पोषण उपचार तथा थप व्यवस्थापनका लागि सम्बन्धित स्वास्थ्य संस्थासँग समन्वय गरिने जनाइएको छ।
कार्यक्रमअन्तर्गत कुपोषित बालबालिकालाई आवश्यकताअनुसार उपचारात्मक तयारी खाना (आरयूटीएफ) खुवाउने व्यवस्था गरिएको छ। गम्भीर शीघ्र कुपोषण देखिएका बालबालिकालाई अवस्था मूल्याङ्कन गरी आवश्यकताअनुसार २४ घण्टाभित्र बाह्य उपचार केन्द्र (OTC center) मा भर्ना गरी उपचारको प्रक्रिया अघि बढाइने स्वास्थ्यकर्मीले बताएका छन्।
रुपनी गाउँपालिकामा कार्यरत सिनियर अहेव अबिता कुमारी यादव, जनस्वास्थ्य निरीक्षक सन्तोष कुमार मण्डल र जनस्वास्थ्य अधिकृत बिरेन्द्र कुमार साहलगायतको सहभागितामा पोषणसम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन भइरहेको छ। कार्यक्रममा अनुजा कुमारी चौधरी तथा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूले पनि सहजीकरण गरिरहेका छन्।
कार्यक्रमका कृषि तथा बजारीकरण सहजकर्ता रम्भा कुमार साहले पोषण लेखाजोखाबाट समुदायमा कुपोषणको अवस्था पहिचान गर्न र जोखिममा रहेका बालबालिका तथा महिलालाई समयमै स्वास्थ्य सेवासँग जोड्न सहयोग पुग्ने जानकारी दिनुभयो।
त्यस्तै, रुपनी गाउँपालिका र अग्निसाइर कृष्णासवरण गाउँपालिकाका लागि कार्यरत फिल्ड अफिसर रञ्जिता कुमारी शर्मा तथा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका बिरेन देवी यादवले समुदायस्तरमा पोषणसम्बन्धी जानकारी र सेवाको पहुँच विस्तार गर्न सहजीकरण गरिरहनुभएको छ।
बालबालिका, गर्भवती महिला तथा सुत्केरी महिलामा कुपोषणको जोखिम समयमै पहिचान गरी आवश्यक उपचार, पोषणयुक्त आहार र परामर्श उपलब्ध गराउन सके बालस्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन सकिने स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ छ। विशेषगरी आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा पछाडि परेका समुदायमा सञ्चालन गरिने यस्ता कार्यक्रमले पोषणसम्बन्धी समस्याको पहिचान र समाधानमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
