महेश सिंह लहान/सिरहा: कृषि अनुदान कार्यक्रमको उद्देश्य वास्तविक किसानलाई राहत र प्रोत्साहन दिनु भए पनि व्यवहारमा भने यसको लाभ गैर–किसानसम्म सीमित भएको गुनासो बढ्दै गएको छ। सिरहाको नवराजपुर गाउँपालिका–३ मझौराका किसानहरूले यही समस्या भोगिरहेका छन्।
स्थानीय किसान सिया राम महतो र हरेराम महतो वर्षौंदेखि आफ्नै खेतमा मेहनत गर्दै बेमौसमी तथा मौसमी तरकारी खेती गर्दै आएका छन्। उनीहरूले खेतमै दिन बिताउँदै उत्पादन बढाउने प्रयास गरिरहेका भए पनि अहिलेसम्म स्थानीय सरकार वा कृषि ज्ञान केन्द्रबाट कुनै प्रकारको अनुदान नपाएको बताएका छन्।
“हामी दिनरात खेतमै खटिन्छौं, तर अनुदान भने झोले किसानले पाउँछन्,” सिया राम महतोले गुनासो गरे। उनका अनुसार वास्तविक किसानको पहिचान र मूल्यांकन नहुँदा मेहनत गर्ने किसान पछि परेका छन्।
हरेराम महतोले पनि उत्पादन राम्रो भए पनि बजार अभावले उचित मूल्य नपाउने समस्या रहेको बताए। “अहिले अंगुर र बोरी राम्रो फलेको छ, तर बजार नहुँदा बेच्न समस्या भइरहेको छ,” उनले भने।
स्थानीय किसानहरूको भनाइ अनुसार अनुदान वितरण प्रक्रियामा पारदर्शिता अभाव, पहुँच र सिफारिसका आधारमा वितरण हुने प्रवृत्तिले वास्तविक किसानहरू मारमा परेका छन्। उनीहरूले सरकारसँग वास्तविक किसानको पहिचान गरी प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने व्यवस्था गर्न माग गरेका छन्।
यस विषयमा सम्बन्धित निकायले प्रभावकारी अनुगमन र निष्पक्ष वितरण प्रणाली लागू नगरेसम्म कृषि क्षेत्रको दिगो विकासमा चुनौती थपिँदै जाने देखिन्छ।
